Troska, której nie widać

ZACHĘCAMY NASZYCH PRACOWNIKÓW DO BYCIA BLIŻEJ SAMEGO SIEBIE, ALE TAKŻE DO TEGO, ŻEBY BYĆ BLIŻEJ W RELACJACH Z INNYMI – BY NAUCZYĆ SIĘ LEPIEJ SŁUCHAĆ I ROZUMIEĆ.

Energa-Operator i Energa-Operator Wykonawstwo Elektroenergetyczne już drugi raz są partnerami głównymi kampanii „Bliżej Siebie”, ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej na rzecz zdrowia psychicznego i przyjaznej kultury pracy. Korzystając z materiałów przygotowanych przez organizatorów i partnerów kampanii, zachęcamy naszych pracowników do rozwijania większej świadomości własnych emocji, potrzeb i reakcji, a więc bycia bliżej samego siebie, ale także do tego, żeby być bliżej w relacjach z innymi – by nauczyć się lepiej słuchać i rozumieć.

W rozmowie z Jackiem Rózgą, Dyrektorem Generalnym Oddziału Gdańsk, przyglądamy się bliżej temu, jak w Energa-Operator na co dzień wygląda troska o pracowników.

  • Kiedy pada słowo „troska”, na myśl przychodzi nam od razu nasz spot wizerunkowy, który w marcu pojawił się w sieci. Energa-Operator to marka, która działa jakby w tle, niezauważalnie – i widać to też w naszym spocie realizowanym pod hasłem „Troska, której nie widzisz”. Pokazujemy w nim to, co naprawdę nas wyróżnia – codzienną, niezauważalną pracę, dzięki której prąd po prostu jest. Każdy z nas zna te sytuacje, w których energia jest tak oczywista, że trudno ją opisać. Nie mówimy codziennie o tym, czy prąd jest czy go nie ma. Podobnie rzecz się ma z troską o pracowników. Dlatego tak trudno przychodzi nam o niej opowiadać – bo po prostu się dzieje.

Dokładnie tak. Troska, to ten element z życia dorosłego człowieka, który pokazuje, że jest on empatyczny względem swojego otoczenia.

W pracy menedżera nie może ona być nachalnym elementem relacji z pracownikami, bo będziemy odbierani jako sztuczni lub odgrywający jakąś rolę, scenkę z jakiejś strategii, którą chcielibyśmy zastosować wobec pracownika. Obawa przed tą sztucznością może powodować, że menedżer zacznie się bardziej powściągać w swoich działaniach – nie będzie budował relacji, ograniczając się do bezpiecznych rytuałów i zakładając, że to wystarczy dla realizacji zadań. Jednak poprzestawanie tylko na tym niesie ze sobą ryzyko budowania fasady, działania automatycznego lub poprzez sztucznie wypracowane strategie, które menedżer uważa za bezpieczne – a to nie buduje więzi.

  • Troska, której nie widzisz

Prawdziwa empatia pozwala uwzględniać potrzeby drugiego człowieka w sposób niemal niezauważalny, a jednak nieustannie odbijający się w decyzjach i działaniach menedżera. Dopiero wtedy, kiedy troski nie widać, kiedy jest naturalna, może organicznie wplatać w działania zespołów siłę, którą dają relacje – budować je i wzmacniać.

Ludzie nie są maszynami. Codziennie są inni. Ich życie składa się nie tylko z pracy – nawet jeśli polega ona na wykonywaniu powtarzalnych czynności. To są również ich dzieci, rodzice, otoczenie, stan samopoczucia i zdrowia… Gdybyśmy postawili park maszynowy, wszystkie maszyny wykonywałyby zadania tak samo. Człowiek codziennie wykonuje je trochę inaczej. I jest to rzecz naturalna. Trzeba mieć do tego prawo.

  • W naszej firmie zatrudniamy bardzo różnych ludzi, Ludzi, którzy nie są jak maszyny, którzy mają różne potrzeby, którzy codziennie są inni… Jak w takim razie zarządzać tak różnorodną grupą ludzi, żeby wciąż być blisko nich?

Bliskość i relacja tworzą się tylko wtedy, kiedy jest zaufanie. Bez zaufania, niezależnie od wybranej metody zarządzania, nic nie będzie. Relacje, zaufanie – to nie jest proces budowany przez jedno działanie.

To jest czas.

Czas, w którym w sposób autentyczny przedstawiamy swoje potrzeby i poglądy. To też czas, w którym pozwalamy pozostałym członkom zespołu poznać naszą wrażliwość i „ułożyć się” (przywyknąć) do niej, szanując jednocześnie ich wrażliwość i potrzeby.

To proces, który musi dziać się równocześnie z obu stron. Gdy będziemy próbowali budować relację wyłącznie przez dostosowywanie się do drugiej strony, nic się na tym nie zbuduje.

  • Jak pogodzić to szukanie spotkania dwóch różnych czy nawet wielu różnych wrażliwości w firmie, która jest tak bardzo osadzona w rzeczywistości, twardo stąpająca po ziemi, tak bardzo technologiczna jak nasza? Jak rozmawiać z inżynierami o wrażliwości, o bliskości?

To jest element, którego inżynierowie często nie dostrzegają ze względu na ścisły charakter swojego umysłu oraz swojej pracy. Równocześnie sami bardzo tego potrzebują.

Umiejętności i twarde kompetencje, które posiadamy i wykorzystujemy podczas wykonywania naszych czynności zawodowych na co dzień, to jeden element. To za nie otrzymujemy wynagrodzenie. Są czymś wymiernym, przekładającym się na naszą pracę. Można by to nazwać takim „życiem maszynowym”.

Natomiast praca to również zaangażowanie i przyjmowane przez pracownika postawy. To one budują całokształt oceny kompetencji człowieka i tego, czy może być liderem, czy jest – lub chce być – liderem. Bo innych pociągają przykłady, a nie wyłącznie techniczna umiejętność radzenia sobie z problemami.

Nie jest prawdą, że gdyby zespół składał się z samych wybitnych fachowców, osiągnąłby najlepszy efekt. Uważam nawet, że mogliby nie dojść do porozumienia i nie byliby w stanie wymyślić nic więcej niż indywidualne pomysły poszczególnych jednostek – a to zdecydowanie za mało.

To właśnie ta miękka część naszej natury powoduje, że jesteśmy w stanie z dwóch przeciętnych pomysłów stworzyć jeden genialny. Uzyskujemy w ten sposób synergię wynikającą z naszych temperamentów i osobowości.

Każdy w zespole jest ważny. Możemy mieć różne odpowiedzialności, jednak osoba wykonująca mniej odpowiedzialną pracę nie jest mniej ważna od osoby wykonującej bardziej odpowiedzialne zadania. Każdy człowiek wykonujący swoją pracę potrzebuje być przekonany, że jego praca jest ważna i potrzebna – nie tylko dla niego (choćby poprzez to, że daje mu utrzymanie), ale też, że jest ważna dla innych. Często zapominamy o tych, którzy np. dbają o to, by miejsce naszej pracy było sprzątnięte i by mydło w toalecie również było na miejscu. Zauważ, że gdyby nie praca tych ludzi, to Twoja praca i jej jakość w znacznym stopniu uległaby pogorszeniu z powodu frustracji związanej z zaopatrzeniem potrzeb podstawowych.

Jest bardzo prawdopodobne, że automatyzacja różnych procesów spowoduje, że przyszłe pokolenia mogą stanąć przed dylematem, jak dać człowiekowi zajęcie, które będzie uważał za ważne i potrzebne. Jeżeli tego dylematu nie rozwiążemy, może się zrobić niebezpiecznie – niezaspokojone ambicje mogą prowadzić do ryzykownych rozwiązań czy zachowań. Ludzie jako istoty społeczne chcą mieć odpowiedzialność, chcą mieć znaczenie dla innych. Maszynie jest to obojętne.

Widzimy więc, że umiejętności inżynierskie, czy – szerzej mówiąc – twarde kompetencje, nie przekładają się w 100% na całe życie i poczucie satysfakcji z pracy, bo ważna jest również ta niewidoczna część, czyli relacja. Jeżeli ona będzie zaburzona, zespół będzie nieefektywny. Może to być szczególnie widoczne jeśli zespół jest skonfliktowany – i to nie na poziomie pozytywnej i twórczej różnicy zdań prowadzącej do znalezienia najlepszego rozwiązania, ale już na takim rozbiciu, które zaburza pracę i przeszkadza członkom zespołu.

  • Jak wyglądają w gdańskim oddziale działania ukierunkowane na dbałość o budowanie takiej kultury pracy, w której każdy widzi sens swojej pracy i każdy czuje się doceniony?

Na pewno nie da się tutaj stosować identycznych działań wobec wszystkich. Podejmujemy dużo różnych działań, z których każde jest dostosowane do konkretnej grupy.

Każda grupa działa w swoim konkretnym kontekście, dlatego trudno przekazać gotowy przepis. Z przepisami na ciasto jest zresztą podobnie. Jeżeli ten sam przepis dostanie mama, siostra i żona, to powstaną trzy różne ciasta. Każdy z nas musi to przetworzyć przez swoje umiejętności.

Wspólne dla tych działań jest na pewno to, że trzeba skupić się na rozmowie. Bez rozmowy bardzo szybko zaczynamy budować fasady własnych wyobrażeń.

Niedawno zadzwoniłem do jednego ze swoich kolegów i poprosiłem go, żeby rano przekazał innemu koledze informację o wiadomości, którą wysłałem mu z telefonu, oraz żeby się nią zajął. Kolega miał wykonywać tego dnia pracę w innej lokalizacji. W czasie naszej krótkiej rozmowy wszystko wydawało się jasne, jednak następnego dnia jeden z kolegów przyjechał rano do naszej lokalizacji, choć uzgodniliśmy coś zupełnie innego.

Okazało się, że źle zinterpretował komunikat. Chodziło tylko o przekazanie informacji drugiej osobie, aby praca nad zleconym zagadnieniem rozpoczęła się od rana.

To pokazuje, jak często zawodzi nawet prosta komunikacja. A to oznacza, że ciągle musimy rozmawiać. Robota menedżera to po prostu gadanie.

  • Tylko gadanie? A co oprócz tego może zrobić menedżer? Jakie praktyki sam stosujesz w oddziale, żeby nie tylko osiągać założone dla niego wyniki, ale też żeby pracownicy realizowali swoje indywidualne cele i czuli się blisko siebie – czuli autentyczną troskę?

Praca nie składa się z samych sukcesów. Dlatego bardzo ważne jest, aby w momencie, kiedy jest porażka, nikt nie zostawał z nią sam. Skoro wewnętrznie czuję, że jest to nasza wspólna odpowiedzialność i budujemy nasze wspólne dobro, to w momentach trudnych nie używam wobec zespołu sformułowań „a nie mówiłem?” albo „to twoja wina!”. Takie słowa są szkodliwe i niepotrzebne.

Trzeba operować faktami i reagować na zdarzenia, które już się wydarzyły, w sposób pozwalający je zmienić.

Rozmowa oparta na pytaniu „Kto to zrobił? Kto do tego dopuścił?” wywołuje u ludzi lęk. Nawet jeśli ktoś nie jest winny, a jest świadkiem takiej rozmowy, zaczyna obawiać się, że kiedyś zostanie oceniony w taki sam sposób.

Wychodząc z chęci ukarania, wyciągnięcia negatywnych konsekwencji, nikogo nie naprawimy. Nie naprawimy też sytuacji. Dodatkowo ryzykujemy, że zniszczymy człowieka, którego praca jest cenna i potrzebna dla całego zespołu. A przecież każdy zespół jest jak łańcuch – na tyle silny, na ile mocne jest jego „najsłabsze ogniwo”. Jako jednostki jesteśmy indywidualnie ważni w kontekstach, w których żyjemy, natomiast tylko jako grupa jesteśmy w stanie wykonać rzeczy wielkie.

Dobrym przykładem jest realizowany obecnie projekt Forte – dla jednego człowieka rzecz niebywała, ponieważ musimy przebudować wiele istniejących elementów infrastruktury, a także wybudować nowe obiekty – jedna osoba nie byłaby w stanie tego wymyślić, zaprojektować, wykonać. To temat, w który jest zaangażowany nie tylko cały Oddział Gdańsk, ale również Centrala. Dla ułatwienia koordynacji prac został specjalnie do tego celu powołany projekt, w którym współpracują osoby z różnych pionów i departamentów Centrali i Oddziału. Dodatkowo w projekcie zaangażowani zostali wykonawcy zewnętrzni realizujący różnego rodzaju zadania. Całe przedsięwzięcie zostało rozłożone na około trzy lata. To wielkie wyzwanie infrastrukturalne, które bez prawidłowej komunikacji i przy stawianiu wyłącznie na indywidualność jednostki po prostu się nie uda. Konieczna jest precyzyjna koordynacja, wielka uważność na możliwości i potrzeby poszczególnych stron zaangażowanych w projekt oraz nieustanna wymiana informacji.

Właśnie w taki sposób, hartując się w bojach, budują się kolejne nitki zaufania. Lina staje się coraz grubsza, coraz wytrzymalsza i potrafi udźwignąć coraz większe ciężary.

  • Piękne porównanie: kolejne nitki zaufania, które dokładamy każdego dnia, wzmacniają tę linę. Ale przecież czasem te nitki zaczynają się rwać – jak na filmach katastroficznych: nitka po nitce się urywa, a lina staje się coraz cieńsza…

Nitka po nitce się urywa, gdy tracimy uważność albo kiedy sami chcemy być zbyt ważni. Wtedy przecinamy nitki, które z trudem wcześniej były budowane i sprawiały, że byliśmy jako zespół gotowi do podjęcia coraz większych ciężarów.

Nieraz spotykałem się z sytuacją – zarówno w dużych projektach, jak i przy doraźnych codziennych zadaniach – obarczania kogoś odpowiedzialnością bez udzielenia mu wsparcia. Co ważne, nie chodzi tylko o słowa – bo można mówić pracownikowi „jestem z tobą”, a jednocześnie wyrazem twarzy czy zachowaniem pokazywać, że ten przekaz słowny nie jest autentyczny.

Ludzie mają niezwykłą zdolność odczytywania takich sygnałów. To, jak na kogoś spojrzymy, potrafi pozostawić bardzo silny ślad. Nawet twardo stąpający po ziemi inżynier potrafi wyłapać takie sygnały, zwłaszcza jeśli trafiają na podatny grunt wcześniejszych deficytów w komunikacji. Takie doświadczenie może spowodować, że pracownik zbuduje sobie obraz nieautentycznego przełożonego, któremu nie można zaufać.

Każda relacja, aby się rozwijać wymaga kolejnych interakcji. Spójrzmy choćby na nasze rozmowy. Dzisiejsza jest już kolejną w czasie. Kiedy się poznaliśmy powiedzieliśmy sobie „cześć” i poznaliśmy nasze imiona. Kolejne interakcje poprzez maile czy rozmowy pozwoliły nam coraz bardziej orientować się, co każde z nas robi – ja odczułem, że masz coraz większą świadomość, co robię i podobnie ja poznawałem Twoją rolę. Potem dyskutowaliśmy na wspólne tematy i zdobywaliśmy coraz więcej informacji, dzięki którym budowaliśmy swoją wzajemną wiedzę i wyobrażenia o sobie. Każda rozmowa powoduje, że coraz bardziej odkrywamy się i poznajemy. Relacja między nami się zmienia, bo relacje zawsze się zmieniają. Dzisiaj można powiedzieć, że ona wzrasta.

Oczywiście mogą wydarzyć się sytuacje, które spowodują jej osłabienie, zarówno z mojej, jak i z twojej strony. Relacji muszą chcieć obie strony. Jeśli jedna nie chce, być może potrzeba więcej zaangażowania ze strony inicjatora.

  • Zaczęliśmy rozmowę od wspomnienia spotu realizowanego pod hasłem „Troska, której nie widzisz”, który został nagrany z udziałem aktora, Bartosza Opanii, natomiast warto wspomnieć, że w ostatnim miesiącu ukazał się kolejny materiał filmowy – „Ludzie, na których można polegać”, w którym o swojej pracy mówią elektromonterzy i inni pracownicy gdańskiego Oddziału.

Bardzo dziękuję współpracownikom, którzy wystąpili w tym materiale. Kiedy poprosiliśmy ich o udział w nagraniu i współpracę z kamerzystami, zgodzili się niemal natychmiast. Bez relacji byłoby to niemożliwe.

W materiale pada wiele ważnych słów o tym, co oznaczają dla nich odpowiedzialność za bezpieczeństwo, zaufanie w zespole oraz satysfakcja z dobrze wykonanego zadania. Od naszych elektromonterów – Marcina i Damiana – słyszymy m.in.: „Największą satysfakcją w pracy jest dobrze wykonana praca – bezpiecznie wykonana praca i świadomość tego, że doprowadziliśmy do klientów energię.” oraz „Wtedy jest satysfakcja, jak pomagamy ludziom”.

Takie słowa nie wymagają komentarza.

Warto zauważyć, że samo przygotowanie materiału to kolejny owoc współpracy opartej o zaufanie i troskę.

  • Ludzie, na których można polegać

Udostępnij:
Przeczytaj więcej